به گزارش پایگاه خبری بازتاب نما؛ این هفته، دیپلماسی منطقهای و آسیایی بیش از هر زمان دیگری حول محور تحولات ایران، رقابتهای ژئوپلیتیکی در شرق آسیا و تلاش قدرتهای منطقه برای مدیریت بحرانهای امنیتی جریان داشت؛ از اسلامآباد که میزبان مقامهای ایرانی و نشستهای سازمان همکاری اسلامی و شانگهای بود تا شانگهای چین که هم به کانون حکمرانی هوش مصنوعی جهان تبدیل شد و هم همزمان درگیر تنشهای فزاینده دریای جنوبی چین بود.
ایران در اسلامآباد، حضوری فعال در دو عرصه دیپلماسی سیاسی و امنیتی داشت.
زهرا بهروزآذر معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده در نهمین نشست وزرای زن کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی که روز دوشنبه (۲۲ تیر)برگزار شد، به تشریح حضور نقش زنان ایرانی در عرصههای اجتماعی و دوران جنگ تحمیلی پرداخت و دو پیشنهاد کلیدی تهران در راستای حمایت از توانمندسازی بانوان در حوزه سلامت، رفاه و اقتصاد، مطرح کرد.
در همین پیوند، سردار علی اکبر جاویدان فرمانده مرزبانی نیروی انتظامی روز جمعه (۲۶ تیر) در دوازدهمین نشست فرماندهان مرزبانی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، اظهار داشت که مرزبانان جمهوری اسلامی ایران در خط مقدم نبردی چند وجهی قرار دارد و عوامل مختلف از جمله دخالت امپریالیسم جهانی در این منطقه متاسفانه مرزهای ما با برخی از کشورهای همسایه را آبستن حوادث ناگوار کرده است.
وی در گفتوگو با خبرنگار مستقر در اسلامآباد، جایگاه راهبردی تهران در منطقه اشاره و تاکید داشت که موقعیت ژئوپلیتیکی و راهبردی ایران، نقش و تأثیرگذاری کشورمان در سازمان همکاری شانگهای را تقویت میکند.
ژنرال اولاربک شارشیف مدیر اجرایی ساختار منطقهای ضد تروریسم سازمان همکاری شانگهای ضمن ابراز همبستگی با جمهوری اسلامی ایران در پی شهادت حضرت آیتالله سید علی خامنهای تاکید کرد که تجاوزگری آمریکا و اسرائیل به ایران مصداق بارز نقض اصول بین المللی است.
در همین حال، ادامه تنشها در خلیج فارس بازتاب گستردهای در منطقه داشت.
هند با استناد به مخاطرات امنیتی، از شرکتهای کشتیرانی خواست تا اطلاع ثانوی از بهکارگیری دریانوردان هندی در کشتیهای عبوری از تنگه هرمز خودداری کنند.
همزمان، دهلینو و اتحادیه اروپا در بروکسل بر ضرورت حفظ ثبات غرب آسیا و امنیت زنجیرههای تأمین تأکید کردند؛ موضوعی که در داخل هند نیز با انتقادهای تازه مخالفان دولت مودی نسبت به سیاست خارجی این کشور و نحوه تعامل با رژیم صهیونیستی همراه شد.
پاکستان نیز با ابراز نگرانی نسبت به تحولات منطقه، همه طرفها را به پایبندی به تفاهمنامه اسلامآباد و خویشتنداری فراخواند.
شهباز شریف نخست وزیر پاکستان هم روز سهشنبه( ۲۳ تیر) نیز بر حمایت اسلامآباد از هرگونه ابتکار صلح در منطقه تاکید کرد.
همچنین، وزیران امور خارجه چین و پاکستان در گفتوگوی تلفنی روز پنجشنبه (۲۵ تیر) خواستار توقف خصومتها و ازسرگیری گفتوگو میان ایران و آمریکا شدند؛ موضعی که با ابراز نگرانی رسمی پکن نسبت به تشدید تنشها در تنگه هرمز و درخواست برای حفظ آتشبس تکمیل شد.
در شرق آسیا، چین هفتهای پرتنش را پشت سر گذاشت؛ هفتهای که در آن رقابتهای ژئوپلیتیکی با نمایش قدرت نظامی و دیپلماسی همزمان شد.
پکن در واکنش به بیانیه ۱۴ کشور درباره دریای جنوبی چین، مقامهای ژاپنی و شماری از دیپلماتهای اروپایی را احضار و اعتراض شدید خود را اعلام کرد.
وی افزود: اروپا طرف اختلافات دریای جنوبی چین نیست و جایگاهی برای اظهارنظر غیرمسئولانه درباره حاکمیت سرزمینی و حقوق دریایی مشروع ما را ندارند.
همزمان، رزمایش مشترک دریایی ژاپن، آمریکا و هند روز چهارشنبه (۲۴ تیر) آغاز شد، چین نسبت به استقرار شناورهای گارد ساحلی ژاپن در تنگه تایوان اعتراض کرد و پکن هم در ادامه نیز بدون توجه به اعتراض توکیو، آزمایش موشک بالستیک خود را از زیردریایی هستهای در اقیانوس آرام انجام داد.
وانگ یی وزیر امور خارجه چین روز سهشنبه (۲۳ تیر) در میانه این تنشها، تاکید کرد که پکن بهدنبال ایجاد حوزه نفوذ در کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام نیست و همکاریهایش بدون پیششرط سیاسی دنبال میشود.
روایت این گذرگاه آبی، با نقشههای کهن دریانوردان سلسلههای «هان» و «تانگ» آغاز میشود؛ روایتی هزار ساله که وجب به وجب این مجمعالجزایر—از اسپراتلی تا پاراسل—توسط چین نامگذاری شده و برای قرنها، صیادان و تجار بدون هیچ اصطکاکی در این مسیر رفتوآمد میکردند اما این آرامش با آغاز استعمارزدایی غربی و بیدار شدن طمع کشورهای همسایه ترک خورد.
کشورهای حوزه دریای جنوبی چین با تکیه بر قواعد نوین حقوقی، اسناد چند هزار ساله را نادیده گرفتند اما تا زمانی که پای آمریکا وارد معرکه نشده بود، پتانسیل تبدیل شدن به یک بحران جهانی را نداشت.
درواقع، واشنگتن با فعال کردن خطوط گسلی میان چین و همسایگانش، از این اختلافات به عنوان اهرم فشار استفاده کرد.
واشنگتن به خوبی میداند که این گذرگاهآبی چه اهمیتی دارد؛ اهمیتی که تریلیون دلاری این پهنه آبی نهفته و قلب تپنده اقتصاد بینالملل توصیف میشود.
بنابراین، غرب به خوبی میداند که تثبیت قدرت پکن در این دریا، به معنای پایان هژمونی آمریکا در اقیانوس آرام است.
درهمین حال، آژانس بینالمللی انرژی (IEA) روز پنجشنبه (۲۵ تیر) هشدار داد که اجرای کامل محدودیتهای صادرات عناصر خاکی کمیاب چین میتواند حدود ۶.۵ تریلیون دلار از تولیدات پاییندستی در خارج از این کشور را در معرض اختلال قرار دهد؛ موضوعی که صنایع خودروسازی، فناوری پیشرفته، دفاعی و انرژی غرب را با چالش جدی روبهرو خواهد کرد.
درکنار همین، شانگهای میزبان اولین نشست جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ بود؛ جایی که شی جینپینگ رئیسجمهوری چین نسبت به ابزارسازی «امنیت ملی» برای محدود کردن توسعه فناوری دیگر کشورها انتقاد کرد .
وی در دیدارش با آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل تاکید داشت که نباید اجازه داد جهان به قانون جنگل بازگردد.
همچنین، توافقنامه تاسیس «سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی» (WAICO) روز پنجشنبه با حضور نمایندگان ۲۹ کشور در شانگهای چین به امضا رسید.
شی همچنین در دیدار روز پنجشنبه (۲۵ تیر) با قاسم ژومارت توکایف رئیسجمهوری قزاقستان نقشه راه تازهای برای توسعه روابط دو کشور ترسیم کرد؛ توافقی راهبردی که مطابق آن چین متعهد به انتقال فناوریهای نوظهور با هدف تحول دیجیتال قزاقستان شد.
درهمین پیوند، بهرالدین سراج الدین زاده رئیس آژانس صادرات تاجیکستان در نشست خبری روز دوشنبه (۲۲ تیر)، گفت: ارزش صادرات الیاف پنبه در ۶ ماه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۸ میلیون و ۹۰۰ هزار دلار افزایش یافته است.
الهام علیاف رئیسجمهوری آذربایجان هم در دیدار روز چهارشنبهاش (۲۴ تیر) با محمد مصطفی نخستوزیر تشکیلات خودگردان فلسطین ضمن تاکید بر حمایت کشورش از تشکیل دولت مستقل فلسطین به پایتختی قدس شریف، بر گسترش همکاریهای دوجانبه و ادامه کمکهای انسانی باکو به فلسطینیان تاکید کرد.
