گفت و گوی اختصاصی پایگاه خبری بازتاب نما، با مهدی اسکندری، رئیس سازمان نظام مهندسی معدن استان آذربایجانشرقی و عضو گروه تخصصی متالورژی ایران، به بررسی مهمترین ظرفیتها، چالشها، برنامههای پیشرو و چشمانداز توسعه بخش معدن در استان به مناسبت روز صنعت و معدن.
اسکندری در ابتدای این گفتوگو با اشاره به سوابق حرفهای خود اظهار کرد:
«فعالیت حرفهای خود را بهعنوان کارشناس استخراج در مجتمع مس سونگون آغاز کردم. سپس بهعنوان سرپرست ذوب فولاد شهریار و مسئول راهاندازی واحد ذوب عجبشیر فعالیت داشتم. پس از آن در مجتمع مس سونگون، در بخش تغلیظ فاز یک مشغول به کار شدم و در ادامه در پروژههای راهاندازی فاز دوم تغلیظ و همچنین راهاندازی واحد هیپلیچینگ این مجتمع نقش داشتم. در کنار این سوابق اجرایی، در سازمان نظام مهندسی معدن استان آذربایجانشرقی نیز بهعنوان خزانهدار و دبیر سازمان فعالیت کردهام و از سال ۱۴۰۴ با رأی اعضا، مسئولیت ریاست سازمان نظام مهندسی معدن استان آذربایجانشرقی را بر عهده دارم.»
وی با اشاره به جایگاه سازمان نظام مهندسی معدن افزود:
«امروز سازمان نظام مهندسی معدن استان آذربایجانشرقی با بیش از چهار هزار عضو و یکهزار و ۱۰۰ دارنده پروانه اشتغال، یکی از بزرگترین تشکلهای تخصصی مهندسی استان به شمار میرود و وظیفه آن صرفاً صدور پروانه اشتغال نیست، بلکه این سازمان به عنوان بازوی تخصصی و مشورتی در کنار حاکمیت، دستگاههای اجرایی، بهرهبرداران و سرمایهگذاران فعالیت میکند.»
وی ادامه داد:
«ارتقای خدمات فنی و مهندسی، افزایش سطح دانش تخصصی اعضا، برگزاری دورههای آموزشی، توسعه فرهنگ ایمنی در معادن و ارائه خدمات کارشناسی به دستگاههای اجرایی از جمله مهمترین رسالتهای سازمان نظام مهندسی معدن است. تلاش کردهایم در سالهای اخیر با توسعه آموزشهای تخصصی، جایگاه آذربایجانشرقی را در میان استانهای برتر کشور در این حوزه حفظ کنیم.»
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن آذربایجانشرقی همچنین از رویکردهای جدید این سازمان در دوره مدیریتی جدید سخن گفت و اظهار داشت:
«یکی از برنامههای اصلی ما، افزایش تعامل و همافزایی میان سازمانهای نظام مهندسی استان است. اعتقاد داریم ارتباط مؤثر میان نظام مهندسی معدن، ساختمان، کشاورزی و سایر تشکلهای تخصصی میتواند ظرفیتهای مشترک ارزشمندی را برای توسعه استان ایجاد کند و از تجربیات هر مجموعه برای حل مسائل سایر حوزهها بهره گرفت.»
وی با تأکید بر نقش سازمان نظام مهندسی معدن در توسعه علمی این بخش خاطرنشان کرد:
«امروز توسعه معدن بدون اتکا به دانش روز، فناوری، آموزش مستمر و حضور نیروهای متخصص امکانپذیر نیست. از همین رو، سازمان نظام مهندسی معدن تلاش میکند علاوه بر ایفای نقش نظارتی و تخصصی، بستری برای توانمندسازی مهندسان و فعالان این حوزه نیز فراهم کند.»
آذربایجانشرقی؛ گنجینهای از ظرفیتهای معدنی ایران
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن آذربایجانشرقی با اشاره به جایگاه ممتاز استان در بخش معدن، آذربایجانشرقی را یکی از غنیترین استانهای کشور از نظر تنوع و ذخایر معدنی دانست و گفت:
«آذربایجانشرقی به واسطه تنوع مواد معدنی و حجم ذخایر شناساییشده، از جایگاه بسیار ویژهای در کشور برخوردار است. تاکنون بیش از ۱۰ میلیارد تن ذخیره معدنی در استان شناسایی شده و این رقم با ادامه عملیات اکتشافی همچنان رو به افزایش است.»
وی افزود:
«از مجموع ۶۲ ماده معدنی شناختهشده کشور، ۵۸ نوع ماده معدنی در آذربایجانشرقی وجود دارد که برخی از آنها تنها در این استان یافت میشوند. این ظرفیت کمنظیر، آذربایجانشرقی را به یکی از مهمترین استانهای معدنی ایران تبدیل کرده است.»
اسکندری با اشاره به مهمترین معادن استان اظهار کرد:
«معادن پلیمتال استان از جمله مجتمع مس سونگون، معدن مس انجرد، معدن طلای مزرعه شادی و معدن طلای اندریان از مهمترین ذخایر معدنی کشور محسوب میشوند و نقش مهمی در تولید مواد معدنی استراتژیک ایران دارند.»
وی ادامه داد:
«در کنار این معادن، ذخایر ارزشمند دیاتومیت، پرلیت و حدود ۹۰ درصد ذخایر پوکه معدنی کشور نیز در آذربایجانشرقی قرار دارد که ظرفیت بسیار بالایی برای توسعه صنایع معدنی و ایجاد ارزش افزوده در استان به شمار میرود.»
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن آذربایجانشرقی همچنین به ظرفیت سنگهای تزئینی استان اشاره کرد و گفت:
«سنگهای تزئینی آذرشهر در سالهای گذشته از جایگاه بسیار مطلوبی در بازارهای داخلی و صادراتی برخوردار بودند، اما متأسفانه به دلیل تحریمها، مشکلات اقتصادی و کاهش بازارهای صادراتی، این بخش با رکود مواجه شده و بخشی از ظرفیت ارزشمند خود را از دست داده است.
۵۰۰ معدن فعال؛ ظرفیتهایی که باید دوباره احیا شوند
اسکندری در ادامه با اشاره به وضعیت معادن استان اظهار کرد:
«در حال حاضر حدود ۸۰۰ معدن در سطح آذربایجانشرقی وجود دارد که از این تعداد، ۵۰۰ معدن فعال هستند و مابقی به دلایل مختلف از چرخه تولید خارج شدهاند.»
وی افزود:
«در راستای فعالسازی معادن راکد و غیرفعال، مکاتبات متعددی با وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام شده و تلاش میکنیم با رفع مشکلات بهرهبرداران، این معادن بار دیگر وارد چرخه تولید شوند.»
به گفته وی، احیای معادن غیرفعال علاوه بر افزایش تولید، میتواند زمینه ایجاد فرصتهای شغلی جدید و رونق اقتصادی مناطق معدنی استان را نیز فراهم کند.
خامفروشی؛ زخمی که اقتصاد معدن استان را تضعیف کرده است
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن آذربایجانشرقی خامفروشی را یکی از مهمترین چالشهای بخش معدن استان دانست و گفت:
«متأسفانه بخش قابل توجهی از مواد معدنی استان بدون ایجاد ارزش افزوده و یا با حداقل فرآوری از استان خارج میشود؛ موضوعی که موجب خروج سرمایه و کاهش سهم اقتصاد استان از ظرفیتهای معدنی شده است.»
وی ادامه داد:
«پیشنهادهای کارشناسی متعددی در این زمینه به مسئولان استانی از جمله استاندار و ادارهکل صنعت، معدن و تجارت ارائه کردهایم و معتقدیم با توسعه صنایع فرآوری، جذب سرمایهگذاران و تکمیل زنجیره ارزش میتوان این مشکل را برطرف کرد.»
اسکندری تأکید کرد:
«خامفروشی تنها به معنای فروش مواد معدنی نیست؛ بلکه به معنای از دست رفتن فرصتهای اشتغال، سرمایهگذاری، فناوری و ارزش افزودهای است که میتوانست در داخل استان ایجاد شود.»
تکمیل زنجیره صنایع معدنی؛ مهمترین مطالبه بخش معدن
وی با اشاره به ضعف صنایع فرآوری در استان اظهار داشت:
«با وجود ظرفیتهای بسیار بالای معدنی، آذربایجانشرقی در حوزه صنایع معدنی و فناوری فرآوری نسبت به برخی استانهای کشور و حتی بعضی استانهای همجوار با چالشهایی روبهرو است.»
اسکندری افزود:
«توسعه صنایع فرآوری و تکمیل زنجیره ارزش، مهمترین نیاز امروز بخش معدن استان است. اگر مواد معدنی به جای خروج خام، در داخل استان فرآوری شوند، علاوه بر افزایش ارزش افزوده، اشتغال پایدار و سرمایهگذاری بیشتری نیز ایجاد خواهد شد.»
مس سونگون تنها ظرفیت استان نیست
رئیس سازمان نظام مهندسی معدن استان در ادامه با اشاره به موضوع شرکت مس آذربایجان اظهار کرد:
«بحث استقلال شرکت مس آذربایجان دارای ابعاد حقوقی و قانونی است و طبیعتاً باید در همان چارچوب پیگیری شود؛ اما در شرایط فعلی، راهکارهای عملیتری نیز برای بهرهمندی بیشتر استان از ظرفیتهای معدنی وجود دارد.»
وی افزود:
«معدن مس سونگون با عیار حدود ۰.۳ تا ۰.۶ درصد مورد بهرهبرداری قرار میگیرد، در حالی که در برخی معادن استان، ذخایری با عیار حدود یک درصد وجود دارد که به دلیل نبود زیرساختهای مناسب فرآوری، بخش قابل توجهی از ظرفیت آنها از استان خارج میشود.»
اسکندری با اشاره به معدن مس انجرد گفت:
«معدن انجرد یکی از معادن پرظرفیت استان است، اما به دلیل مشکلاتی همچون تأمین سوخت و مواد ناریه، حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد ماشینآلات آن غیرفعال ماندهاند. رفع این موانع میتواند نقش مهمی در افزایش تولید و بازگشت سرمایه به استان ایفا کند.»
وی در پایان این بخش خاطرنشان کرد:
«به جای تمرکز صرف بر مباحث حقوقی مربوط به شرکت مس آذربایجان، باید تلاش کنیم گردش مالی بخش معدن و درآمدهای حاصل از فعالیتهای معدنی، سهم بیشتری در توسعه آذربایجانشرقی داشته باشد و ارزش افزوده این بخش در داخل استان حفظ شود.»
مهدی باقرزاده فرهمند
